Tools

E-mail Print PDF

๑๓. โครงการอนุรักษ์พื้นที่ป่าไม้ต้นแบบตามแนวชายแดนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.สุรินทร์

 
โครงการอนุรักษ์พื้นที่ป่าไม้ต้นแบบตามแนวชายแดนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
(วัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร )  อำเภอบัวเชด  จังหวัดสุรินทร์
 
 
๑. ความเป็นมาของโครงการ
 
         พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับพื้นที่ป่าบริเวณวัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร ไว้เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เมื่อวันที่ ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๕๕ เพื่อดำเนินการอนุรักษ์ และพัฒนาพื้นที่ให้เป็นแหล่งเรียนรู้เชิงนิเวศ เพื่อจัดทำเป็นโครงการต้นแบบในการดูแลรักษาป่าไม้ โดยให้ชุมชนและหน่วยงานเครือข่ายร่วมกันอนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพป่าอย่างยั่งยืน ตามที่ พระพิศาลศาสนกิจ (เยื้อน ขันติพโล ปัจจุบันดำรงสมณศักดิ์ ที่ พระราชวิสุทธิมุนี เจ้าคณะจังหวัดสุรินทร์ (ธรรมยุติ) เจ้าอาวาสวัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร ตำบลจรัส อำเภอบัวเชด จังหวัดสุรินทร์ ได้มีลิขิตถึงสำนักราชเลขาธิการขอให้นำความกราบบังคมทูลพระกรุณาขอพระราชทานน้อมเกล้าฯ ถวายพื้นที่ป่าในเขตพุทธอุทยาน จำนวน ๑๐,๘๖๕ ไร่ เพื่อจัดทำเป็นโครงการต้นแบบในการดูแลรักษาป่าไม้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
 
 

 
๒. ที่ตั้งโครงการ 
 
            โครงการตั้งอยู่ที่บ้านสะพาน หมู่ที่ ๖ ตำบลจรัส อำเภอบัวเชด จังหวัดสุรินทร์ ห่างจากตัวจังหวัดสุรินทร์ประมาณ  ๘๐ กิโลเมตร และอยู่ห่างจากชายแดนไทย-กัมพูชาประมาณ ๑๐ กิโลเมตร พื้นที่โครงการอยู่ในเขตพื้นที่ป่าถาวรตามมติคณะรัฐมนตรีป่าห้วยสำราญติดกับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยทับทัน-ห้วยสำราญซึ่งได้รับการอนุมัติจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เมื่อปี  ๒๕๓๖ ให้กรมการศาสนาเข้าไปใช้ประโยชน์ในพื้นที่ป่าไม้จำนวน ๑๐,๘๖๕ ไร่ เป็นระยะเวลา๓๐ปีเพื่อจัดตั้งเป็นพุทธอุทยานในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และปลูกเสริมป่าเป็นแห่งแรกของประเทศไทย 
 
 
๓. สภาพทั่วไปของพื้นที่ 
 
       ภูมิประเทศโดยทั่วไป เป็นพื้นที่ภูเขาสลับที่ราบมีความลาดเอียง บางส่วนเป็นพลาญหิน สภาพป่าไม้เป็นป่าดิบแล้ง และป่าเบญจพรรณผสมป่าเต็งรัง ที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง มีพันธุ์ไม้เด่น ได้แก่ พะยูง ตะเคียนหิน มะค่าโมง พลวง ประดู่ป่า เต็ง รัง และเนื่องจากมีแนวเขตติดกับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยทับทัน-ห้วยสำราญ จึงทำให้มีการเคลื่อนย้ายพันธุ์สัตว์ป่าในพื้นที่หลายชนิด เช่น กระจง หมูป่า ค่างแว่น และนกป่าหายากนานาชนิดชุมชนที่อาศัยอยู่ติดกับพื้นที่โครงการฯ ประกอบด้วย ๓ ตำบล ๒๕ หมู่บ้าน ได้แก่
         ๑. ตำบลจรัส อำเภอบัวเชด                        พื้นที่ปกครอง  ๑๒  หมู่บ้าน
         ๒. ตำบลอาโพน อำเภอบัวเชด                   พื้นที่ปกครอง  ๑๑  หมู่บ้าน
         ๓. ตำบลเทพรักษา อำเภอสังขะ                 พื้นที่ปกครอง  ๒    หมู่บ้าน
 
๔. สภาพปัญหาในพื้นที่ก่อนดำเนินการ
      
       ๑. ปัญหาการลักลอบตัดไม้พะยูงบริเวณพื้นที่โครงการและพื้นที่ป่าอนุรักษ์ที่มีรอยต่อตะเข็บชายแดน โดยมีราษฎรบางส่วนในพื้นที่เป็นผู้ชี้เบาะแสแหล่งไม้พะยูง ปัจจุบันปัญหานี้ยังดำรงอยู่ แต่บรรเทาความรุนแรงลงในระดับหนึ่ง
       ๒. ปัญหาราษฎรบุกรุกพื้นที่ป่าเข้าไปทำกินในเขตพุทธอุทยาน ซึ่งต่อมาได้มีการแก้ไขปัญหาข้อขัดแย้งเนื้อที่ประมาณ ๖๘๘ ไร่ ได้สำเร็จเมื่อปี ๒๕๔๙ โดยทางวัดได้ร่วมมือกับฝ่ายปกครองดำเนินการจ่ายเงินทดแทนให้แก่ราษฎร และซื้อที่ดินทำกินแห่งใหม่ให้ราษฎรเพื่อแลกคืนพื้นที่ป่า จนเป็นที่พอใจกันทั้งสองฝ่าย
      ๓. ราษฎรในเขตพื้นที่รอบโครงการและบริเวณใกล้เคียง ประสบปัญหาด้านการประกอบอาชีพ
 
 
๕.  วัตถุประสงค์ของโครงการ
 
      ๑. เพื่อดำเนินการปกป้องดูแลและฟื้นฟูพื้นที่ป่า
      ๒. ศึกษาและรวบรวมข้อมูลด้านวิชาการป่าไม้ เพื่อการเผยแพร่ความรู้ไปสู่ประชาชน
      ๓. เสริมสร้างจิตสำนึกและสร้างเครือข่ายด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
      ๔. สนับสนุนด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตและส่งเสริมอาชีพให้กับราษฎรในบริเวณพื้นที่โครงการ
 
๖.  การบริหารจัดการโครงการ /หน่วยงานรับผิดชอบ
 
        ในปี ๒๕๕๕ จังหวัดสุรินทร์ได้แต่งตั้งคณะทำงานโครงการ ซึ่งประกอบด้วยผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยมีเจ้าหน้าที่จากกรมป่าไม้ กองกำลังสุรนารี และกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ ๒๑ ปฏิบัติงานประจำอยู่ในพื้นที่ ร่วมกับพระสงฆ์ สามเณรและเจ้าหน้าที่วัดเขาศาลาฯ และได้รับการสนับสนุนการปฏิบัติงานจากทั้งฝ่ายปกครอง ตำรวจ มวลชนด้านการอนุรักษ์ และผู้นำในท้องถิ่น
 
๗. แผนงานโครงการ
 
    การดำเนินงานโครงการฯ ประกอบด้วย ๕ แผนงาน ได้แก่
 
          ๑. งานอำนวยการและบริหารงาน ดำเนินการด้านการประสานงาน จัดทำแผนงานงบประมาณ และสนับสนุนงานด้านธุรการที่เกี่ยวข้อง
        . งานวิชาการและงานบริการด้านป่าไม้ สำรวจ ศึกษา และจัดทำสื่อความรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ป่าไม้ของโครงการ รวมทั้งดำเนินการเพาะกล้าพันธุ์ไม้ป่า ไม้เศรษฐกิจ ไม้มีค่า และพันธุ์ไม้ป่าใกล้สูญพันธุ์ สำหรับปลูกเสริมในพื้นที่โครงการและให้บริการพันธุ์ไม้แก่ราษฎรและหน่วยงานในพื้นที่
   ๓. งานสร้างจิตสำนึกและส่งเสริมการมีส่วนร่วม ดำเนินการจัดรณรงค์ให้ความรู้และสร้างจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติร่วมกับชุมชน เยาวชน และหน่วยงานในพื้นที่ เช่น  กิจกรรมโครงการฝึกอบรมหลักสูตรเยาวชนรักป่า (ยชป.) และกิจกรรมราษฎรอาสาพิทักษ์ป่า(รสทป.)  เป็นต้น รวมทั้งจัดทำจุดเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์ป่าไม้ และดำเนินการจัดการเกี่ยวกับการเก็บหาของป่าเพื่อให้เกิดความยั่งยืน
        ๔. งานด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ ดำเนินการปลูกเสริมป่า ปลูกป่าป่าแนวกันชน กิจกรรมธนาคารอาหารชุมชน จัดสร้างฝายต้นน้ำลำธาร และฟื้นฟูระบบนิเวศ                                                 
        ๕. งานป้องกันและปราบปราม สนับสนุนและร่วมในการลาดตระเวนดูแลพื้นที่ป่าเพื่อป้องกันและปราบปรามการบุกรุกตัดไม้และล่าสัตว์ในพื้นที่โครงการ ร่วมกับเจ้าหน้าที่ด้านความมั่นคง ฝ่ายปกครอง และเจ้าหน้าที่ประจำวัด

 
๘. สรุปผลการดำเนินงานโครงการ
 
       ในอดีตที่ผ่านมา การป้องกันรักษาป่าไม้ในเขตพื้นที่พุทธอุทยานวัดเขาศาลาฯ จะมีเพียงพระสงฆ์และเจ้าหน้าที่ของทางราชการเท่านั้นที่ร่วมกันดำเนินการ ซึ่งทำให้เกิดปัญหาความขัดแย้งมายาวนาน แต่หลังจากที่มีการจัดตั้งโครงการฯ ขึ้น ส่งผลให้ราษฎรและเยาวชนในพื้นที่มีความเข้าใจและมีส่วนร่วมในการดูแลรักษา รวมทั้งใช้ประโยชน์จากทรัพยากรป่าไม้และทรัพยากรธรรมชาติอื่นๆ มากขึ้น ซึ่งสังเกตได้จากการให้ความร่วมมือเป็นอย่างดีของประชาชนและผู้นำท้องถิ่นในการทำกิจกรรมต่างๆ อาทิ การปลูกป่า การปลูกหญ้าแฝก ในวันสำคัญต่างๆ นอกจากนี้ การบูรณาการร่วมกันระหว่างวัด หน่วยงานราชการ ราษฎร และเยาวชน ยังทำให้การปกป้องพื้นที่ป่าเป็นไปอย่างเข้มแข็งมากขึ้น ปัญหาการบุกรุกตัดไม้และลักลอบล่าสัตว์ป่าลดลง และโครงการฯ ได้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้เชิงนิเวศที่สำคัญในอำเภอบัวเชดอย่างไรก็ตาม การดำเนินงานของโครงการยังมีปัญหาอุปสรรคสรุปได้ดังนี้

         ๑. ปัญหาการลักลอบตัดไม้มีค่าโดยเฉพาะไม้พะยูง จากกลุ่มบุคคลต่างชาติที่เข้ามาตามแนวชายแดน
        ๒. ปัญหาราษฎรบางกลุ่มแสวงหาผลประโยชน์จากการลักลอบตัดไม้มีค่าในพื้นที่ป่า โดยการชี้เบาะแสแหล่งไม้ให้กับกลุ่มบุคคลต่างชาติ

         ๓. ความต่อเนื่องด้านงบประมาณดำเนินการ

๙. แนวทางการดำเนินงานในระยะต่อไป
 
        ๑. ดำเนินการอนุรักษ์พื้นที่ป่าบริเวณโครงการให้เกิดความยั่งยืน โดยการมีส่วนร่วมระหว่างส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง วัดเขาศาลา และราษฎรในพื้นที่ ในลักษณะเครือข่ายการอนุรักษ์
        ๒. พัฒนาพื้นที่โครงการให้เป็นแหล่งเรียนรู้เชิงนิเวศเพื่อให้เป็นโครงการต้นแบบในการดูแลรักษาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ ทั้งในด้านการอนุรักษ์และการจัดการใช้ประโยชน์จากป่า 
        ๓. เพิ่มบทบาทในด้านการเสริมสร้างอาชีพของชุมชนในพื้นที่เป้าหมาย ให้มีความพออยู่พอกินตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 

 

 เปิดงานล้นเกล้าชาวไทย สถิตในดวงใจ
นิรันดร์ ณ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯ
(นสพ.เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 2 ธ.ค.59)  ...อ่านต่อ

 34 ปี ศูนย์ศึกษา ฯ ห้วยฮ่องไคร้ ฯ
แม่แบบการฟื้นฟูป่า จากเสื่อมโทรมสู่สมบูรณ์
(นสพ.เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 26 ธ.ค.59)  ...อ่านต่อ

 สื่อมวลชนสื่ออาสาสืบสานพระราชดำริ
ชมการดำเนินงานปศุสัตว์ ณ ศูนย์ห้วยฮ่องไคร้

(นสพ.เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 24 ธ.ค. 59) ...อ่านต่อ

 องคมนตรีติดตามความก้าวหน้าโครงการ
เพิ่มปริมาณน้ำในป่างเก็บน้ำเขื่อนแม่กวงอุดมธารา
(นสพ.เดลินิวส์  ฉบับวันที่ 22 ธ.ค. 59) ...อ่านต่อ

 ผู้คนเนืองแน่นในงานล้นเกล้าชาวไทยฯ
(นสพ.เดลินิวส์  ฉบับวันที่ 23 ธ.ค.59 ...อ่านต่อ

 ห้วยฮ่องไคร้ ฯ จัดยิ่งใหญ่
ล้นเกล้าชาวไทย สถิตในดวงใจนิรันดร์ 
(นสพ.เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 17 ธ.ค. 59) ...อ่านต่อ

อ่านข่าวหนังสือพิมพ์ <<ย้อนหลัง>>

 

พิธีเปิดนิทรรศการ ล้นเกล้าชาวไทย สถิตในดวงใจนิรันดร์  
(จส.100
-15-12-59 (03.28))

องคมนตรีติดตามงานอุโมงค์ผันน้ำแม่งัด-แม่กวง จ.เชียงใหม่ 
(จส.100-16-12-59 (04.03))

เยี่ยมชมศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯ จ.เชียงใหม่ 
(จส.100-17-12-59 (05.00))

พิธีเปิดนิทรรศการ ล้นเกล้าชาวไทย สถิตในดวงใจนิรันดร์ 
(สทร.106-24-12-59 (05.00)) 

องคมนตรีติดตามการดำเนินงานโครงการเพิ่มปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำ
เขื่อนแม่กวงอุดมธารา
 (สทร.106-25-12-59 (05.00)) 

รับฟังข่าววิทยุ  <<เพิ่มเติม>>

 

พิธีเปิดนิทรรศการ ล้นเกล้าชาวไทย
สถิตในดวงใจนิรันดร์
  จังหวัดเชียงใหม่

(TV-3-15-12-59) 
คลิ๊กชมสื่อ

พิธีเปิดนิทรรศการ ล้นเกล้าชาวไทย
สถิตในดวงใจนิรันดร์
 จังหวัดเชียงใหม่

(TV-7-15-12-59)
 คลิ๊กชมสื่อ

เยี่ยมชมอ่างเก็บน้ำเขื่อนแม่กวงอุดมธารา
จังหวัดเชียงใหม่ 
(TV-3-16-12-59) 

คลิ๊กชมสื่อ

เยี่ยมชมอ่างเก็บน้ำเขื่อนแม่กวงอุดมธารา
จังหวัดเชียงใหม่ 
(TV7-16-12-59) 

คลิ๊กชมสื่อ

พิธีเปิดนิทรรศการ ล้นเกล้าชาวไทย 
สถิตในดวงใจนิรันดร์
  จังหวัดเชียงใหม่
(TV NBT-15-12-59) 

คลิ๊กชมสื่อ

ติดตามชมทีวี ... <<ย้อนหลัง>>